Tối hôm đó, tôi gần như không ngủ. Cái tên trong danh sách sa thải cứ lặp đi lặp lại trong đầu. Trương Quốc Phú. Lão Trương. Người bảo vệ đã làm việc ở nhà máy từ khi tôi còn chưa biết đọc chữ. Tôi nhớ rất rõ, hồi nhỏ bố mẹ luôn bận. Bố bận họp. Mẹ bận quản lý nhà ăn. Hai anh trai thì lớn hơn tôi nhiều tuổi, chẳng ai có thời gian để ý đến một đứa bé suốt ngày ôm sách như tôi. Những buổi chiều tan học, người đầu tiên nhìn thấy tôi bước vào cổng nhà máy thường là lão Trương. Ông sẽ cười híp mắt. Sau đó lén lấy từ ngăn kéo ra một chiếc bánh ngọt. Có lúc là bánh đậu đỏ. Có lúc là bánh sữa. Ông luôn nhét vào tay tôi rồi giả vờ nghiêm mặt. "Đừng để mẹ cháu thấy." "Không là lại bảo bác cho cháu ăn linh tinh." Khi ấy tôi còn nhỏ. Tôi tưởng ai trên đời cũng tốt như vậy. Mãi sau này mới hiểu. Không phải ai cũng tốt. Chỉ là có những người thật lòng đối xử tử tế với bạn. Mà lão Trương là một trong số đó. Sáng hôm sau, tôi hủy cuộc hẹn với đối tác. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, tôi lái xe đến khu chợ cũ phía nam thành phố. Theo địa chỉ Trần Lỗi gửi. Ông nói sau khi nghỉ việc, lão Trương thường xuất hiện ở đây. Chiếc xe vừa dừng lại. Tôi đã nhìn thấy ông. Ông đang đẩy một chiếc xe ba bánh cũ kỹ. Trên xe chất đầy thùng giấy, chai nhựa và vài bao tải ve chai được buộc bằng dây thừng. Gió cuối đông rất lạnh. Mái tóc bạc của ông bị thổi rối tung. Chiếc áo bông màu xám trên người đã cũ đến mức bạc màu. Tôi ngồi trong xe nhìn rất lâu. Trong ký ức của tôi, lão Trương luôn mặc đồng phục bảo vệ. Lưng thẳng. Nói chuyện sang sảng. Vậy mà chỉ mới hơn một tháng không gặp. Ông dường như đã già đi rất nhiều. Tôi mở cửa xe bước xuống. "Bác Trương." Người đàn ông đang cúi đầu buộc lại dây thừng chợt khựng lại. Ông ngẩng đầu lên. Ánh mắt hơi mờ đục vì tuổi tác bỗng sáng lên. "Tiểu Ý?" Ông sửng sốt. "Cháu... cháu về lúc nào thế?" Tôi cười. "Cháu về lâu rồi." Ông luống cuống phủi phủi tay lên quần. Sau đó lại nhìn chiếc xe ve chai bên cạnh, vẻ mặt có chút ngượng ngùng. "Để cháu thấy cảnh này rồi." "Tôi già rồi." "Không làm được việc nặng nữa." "Nhặt ít ve chai kiếm thêm tiền tiêu vặt." Ông cười rất tự nhiên. Tự nhiên đến mức giống như chuyện này chẳng có gì đáng nói. Tôi nhìn đôi bàn tay đã đầy nếp nhăn kia. Đầu ngón tay có rất nhiều vết chai. Có chỗ còn nứt nẻ đến bật máu. Trong lòng bỗng thấy khó chịu không nói nên lời. "Tại sao bác không nghỉ ngơi?" Lão Trương cười. "Nghỉ sao được." "Người già mà ngồi không dễ sinh bệnh lắm." Ông chỉ nói vậy. Nhưng tôi biết. Không đơn giản như vậy. Tôi mời ông vào quán mì bên đường. Lão Trương từ chối mãi mới chịu ngồi xuống. Một bát mì bò được đặt trước mặt. Ông ăn rất chậm. Giống như muốn tiết kiệm từng sợi mì. Tôi nhìn ông. Khẽ hỏi: "Chuyện nghỉ việc..." "Bác có trách nhà máy không?" Lão Trương đang gắp mì thì dừng lại. Ông suy nghĩ vài giây. Rồi lắc đầu. "Không trách." "Tôi già rồi." "Đến tuổi nghỉ hưu rồi." "Nghỉ cũng được." Ông nói rất nhẹ nhàng. Không hề có oán giận. Cũng không có bất mãn. Giống như đang nói về thời tiết hôm nay. Tôi cúi xuống nhìn bát mì. Trong lòng càng nặng hơn. Người như vậy. Đáng lẽ không nên là người đầu tiên bị bỏ lại. Có lẽ nhìn ra suy nghĩ của tôi. Lão Trương cười cười. "Tiểu Ý." "Cháu đừng nghĩ nhiều." "Con người sống cả đời, lúc nào cũng phải có lúc lên lúc xuống." "Nhà máy khó khăn thật." "Tôi hiểu." Nói đến đây. Ông bỗng thở dài. Đó là tiếng thở dài đầu tiên kể từ khi gặp mặt. "Chỉ là..." Ông dừng lại. "Con trai tôi cũng thất nghiệp." "Từ năm ngoái đến giờ vẫn chưa tìm được việc ổn định." "Con dâu làm ở siêu thị." "Lương không cao." "Tôi còn một đứa cháu nội."