Tôi nhìn chằm chằm tập hồ sơ dày cộp đặt trên bàn.
Bìa hồ sơ chỉ có một dòng chữ đơn giản.
“Sổ ghi chép bốn mươi lăm năm.”
Người đàn ông mặc vest đen mở cặp tài liệu, lấy ra thêm một tấm danh thiếp rồi đưa cho mẹ.
“Tôi là luật sư Chu. Những tài liệu bà giao trước đây, tôi đã đối chiếu và sắp xếp hoàn chỉnh.”
Mẹ gật đầu.
“Làm phiền ông rồi.”
“Đây là trách nhiệm của tôi.”
Luật sư Chu nhìn tôi, mỉm cười lịch sự.
“Cô là Niệm Niệm phải không?”
Tôi khẽ gật đầu.
“Từ hôm nay, cô cũng nên biết một số chuyện.”
Nói xong, ông mở tập hồ sơ.
Điều đầu tiên xuất hiện trước mắt tôi không phải hợp đồng hay giấy tờ pháp lý.
Mà là một quyển sổ bìa xanh đã bạc màu.
Bốn góc sổ đều sờn rách.
Mé giấy đã ngả sang màu vàng.
Rõ ràng nó đã tồn tại từ rất lâu.
Mẹ nhẹ nhàng vuốt lên bìa sổ, ánh mắt dịu hẳn xuống.
“Đây là quyển đầu tiên.”
“Từ năm mẹ kết hôn với bố con.”
Tôi ngồi xuống bên cạnh.
Mẹ chậm rãi mở trang đầu.
Nét chữ ngay ngắn hiện ra.
Ngày 16 tháng 10 năm 1979.
Hôm nay kết hôn. Mình sẽ cố gắng chăm sóc gia đình này thật tốt.
Chỉ một câu.
Không hề nhắc đến tiền.
Không hề nhắc đến khó khăn.
Trang tiếp theo.
Mua nồi cơm điện. 186 tệ.
Mua chăn bông mùa đông. 92 tệ.
Tiền thuốc cảm của chồng. 18 tệ.
Phía dưới đều ghi chú rất rõ.
Người thanh toán: tôi.
Tôi ngẩng đầu nhìn mẹ.
“Mẹ…”
Mẹ chỉ khẽ cười.
“Lúc đó mẹ nghĩ, ghi lại để sau này nếu già rồi còn nhớ.”
Luật sư Chu lật tiếp.
Mỗi một năm đều có một quyển.
Không thiếu một năm nào.
Từ lúc mẹ hai mươi mấy tuổi.
Cho đến tận bây giờ.
Bốn mươi lăm quyển.
Bốn mươi lăm năm.
Không hề gián đoạn.
Tôi cầm lấy quyển sổ năm tôi chào đời.
Trang đầu tiên viết:
Ngày 23 tháng 5. Con gái chào đời.
Ngay bên dưới là chi chít những dòng ghi chép.
Tiền viện phí.
Tiền tã.
Tiền sữa.
Tiền khám sức khỏe.
Tất cả đều có chung một dòng cuối.
Người thanh toán: tôi.
Tôi không nhịn được hỏi:
“Thế… bố thì sao?”
Mẹ lật thêm một trang.
Ở góc phải chỉ có một dòng rất ngắn.
Bố trả một nửa viện phí.
Sau đó là dấu gạch ngang.
Không một lời bình luận.
Không một câu oán trách.
Chỉ là sự thật.
Tôi bỗng thấy cổ họng nghẹn lại.
Luật sư Chu tiếp tục lấy ra từng xấp hóa đơn.
“Cô Niệm.”
“Những thứ này đều đã được lưu giữ nguyên vẹn.”
Ông mở một xấp giấy.
Đó là hóa đơn tiền điện.
Rồi hóa đơn tiền nước.
Tiếp theo là biên lai học phí tiểu học của tôi.
Trung học.
Đại học.
Lớp đàn.
Lớp tiếng Anh.
Lớp mỹ thuật.
Thậm chí…
Ngay cả hóa đơn mua chiếc xe đạp đầu tiên của tôi cũng còn.
Tôi ngơ ngác.
“Mẹ giữ hết sao?”
Mẹ khẽ gật đầu.
“Ừ.”
“Lúc chuyển nhà mấy lần cũng không bỏ.”
Tôi cúi đầu nhìn đống giấy cao gần nửa mét.
Bất giác nhớ lại.
Mỗi lần dọn nhà.
Mẹ đều ôm chiếc hộp sắt ấy trước tiên.
Tôi từng hỏi.
Trong đó có gì quý vậy?
Mẹ chỉ cười.
“Là những thứ không được mất.”
Thì ra…
Là tất cả những năm tháng của cả gia đình.
Luật sư Chu mở thêm một quyển.
“Lúc cô học cấp ba.”
Tôi nhìn vào.
Ngày tháng được ghi kín cả trang.
Tiền học thêm Toán.
Tiền học thêm Văn.
Tiền ôn thi đại học.
Tiền đồng phục.
Tiền nội trú.
Ở cuối trang.
Có thêm một dòng.
Bố con nói mỗi người chịu một nửa.
Mình đã đóng phần còn lại.
Tôi cắn môi.
Ký ức năm ấy hiện về.
Tôi từng nghĩ bố rất tốt.
Ít nhất ông vẫn chịu bỏ tiền cho tôi đi học.
Bây giờ mới biết.
Ông chỉ bỏ đúng phần mình cho là “hợp lý”.
Còn tất cả những khoản phát sinh.
Đều là mẹ lặng lẽ bù vào.
Không ai biết.
Không ai nhắc.
Mẹ cũng chưa từng kể công.
Tôi chợt nhớ đến ngày mình nằm viện vì viêm phổi.
Khi đó tôi mới mười tuổi.
Mẹ thức trắng nhiều đêm.
Còn bố chỉ ghé qua một lần.
Đặt phong bì xuống.
Rồi nói:
“Tiền viện phí tôi chuyển một nửa rồi.”
Lúc ấy tôi còn ngây thơ nghĩ.
Bố bận.
Hóa ra…
Ông thật sự cho rằng chỉ cần trả tiền là đủ.
Tôi lật sang quyển sổ năm mình kết hôn.
Nước mắt bỗng rơi xuống.
Trang ấy chỉ ghi đúng một câu.
Hôm nay con gái xuất giá.
Phía dưới là danh sách dài.
Tiền đặt cọc mua nhà.
Tiền trang trí.
Tiền mua đồ gia dụng.
Tiền vàng cưới.
Cuối cùng.
Mẹ viết rất nhỏ.
Con gái có cuộc sống tốt là được.
Không hề ghi.
Bà đã rút sạch tiền tiết kiệm.
Không hề ghi.
Sau hôm đó bà phải ăn mì gói cả tháng.
Bà chỉ viết.
Con gái hạnh phúc là đủ.
Tôi không cầm được nữa.
Nước mắt rơi lã chã xuống từng trang giấy.
“Mẹ…”
“Bao nhiêu năm nay…”
“Sao mẹ không nói?”
Mẹ rút khăn giấy lau nước mắt cho tôi như khi tôi còn bé.
“Nói để làm gì?”
“Để con ghét bố sao?”
“Hay để con thấy mình có lỗi?”
Tôi nghẹn ngào lắc đầu.
“Mẹ…”
Mẹ mỉm cười.
“Con sống vui vẻ là đủ.”
“Những thứ này vốn không phải viết để cho ai xem.”
“Là mẹ viết cho chính mình.”
“Bởi vì con người già rồi sẽ quên.”
“Nhưng giấy thì không.”
Luật sư Chu khẽ khép quyển sổ lại.
“Thật ra…”
“Tôi làm luật sư hơn hai mươi năm.”
“Đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy một người có thể ghi chép đầy đủ đến như vậy.”
“Mỗi hóa đơn.”
“Mỗi chứng từ.”
“Mỗi khoản chi.”
“Đều có thời gian, địa điểm và người thanh toán.”
Ông nhìn mẹ bằng ánh mắt đầy kính trọng.
“Tôi tin…”
“Không phải bà chuẩn bị những thứ này để trả thù.”
Mẹ khẽ cười.
“Đúng.”
“Tôi chỉ không muốn sau này có người nói rằng tôi sống bốn mươi lăm năm trong gia đình này mà chẳng làm gì.”
Cả căn phòng bỗng chìm vào im lặng.
Đúng lúc ấy.
Điện thoại của luật sư Chu rung lên.
Ông nhìn màn hình.
Sắc mặt lập tức nghiêm túc.
“Xin lỗi.”
“Tôi nghe máy một chút.”
Ông bước ra ban công.
Chỉ khoảng một phút sau đã quay lại.
Nhưng vẻ mặt hoàn toàn khác lúc nãy.
Ông nhìn mẹ.
Giọng trầm xuống.
“Bà Trần.”
“Người đó…”
“Muốn gặp bà.”
Mẹ như đã đoán trước.
Bà bình tĩnh hỏi:
“Ông ấy đến rồi sao?”
“Vâng.”
“Ông ấy đang ở dưới lầu.”
Tôi nhìn mẹ đầy ngỡ ngàng.
“Mẹ…”
“Là ai vậy?”
Mẹ khép cuốn sổ lại, chậm rãi đứng dậy.
“Bốn mươi lăm năm trước…”
“Người duy nhất biết toàn bộ sự thật.”
“Cuối cùng cũng chịu xuất hiện rồi.”